Дунияланы Иеси, Уллу Аллахха махтау!
Биз Анга шукур этебиз, Андан болушлукъ излейбиз, кечмеклик да тилейбиз, кесибизни терсликлерибизден, джаман къылыкъларыбыздан къутулуу мадарланы излеген сагъатда да Анга таянабыз.
Эй, дин ахлула! Аллах Къур’анда Кесини Файгъамбарыны сёзлерини юсю бла иги хоншулача туруугъа кёб кере эс бёлдюргенди. Ма аллай аятланы бири:
«Аллахха джукъну тенг этмей, алай къуллукъ этигиз. Ата-анагъа иги болугъуз, джууукълагъа, ёксюзлеге, мискинлеге, джууукъ джетген хоншулагъа, джууукъ джетмеген хоншулагъа да, биргенгде нёгеринге, джолоучугъа, сизни эркинлигигизде болгъанлагъа. Ишексиз, Аллах махтанчакъланы, уллу кёллюлени (былайда сагъынылгъанлагъа уллу кёллюлюк этгенлени) сюймейди».
(«Ан-Ниса» суура, 4:36)
Файгъамбар (гъ.с.) да ол затны юсюнден айтханлай тургъанды. Шагъатлыкъгъа талай хадисни келтирейик:
«Джабраил мёлек аны хакъындан меннге тохтаусуз ауаз бергенлей тургъанды. Алай кёб айта эди, хоншуну асабаланы (наследниклени) тизимине къошарыкъ болур, эшта, деб кёлюме келе эди».
(Бухари, Муслим)
«Хоншу» деб юйюнгю къатында джашагъан адамлагъа айтылыб къалмайды. Ишде, джолда, межгитде, башха джерде къатынгда болгъан адамды ол. Ислам аны баш эркинлигин сакъларгъа, тёзерге, къыйын кюнюнде болушургъа, анга заран этмезге юретеди.
Эй, муслиманла! Хоншугъа хыны болуу къуллугъунгу хайырын кетерген гюнахланы бириди. Абу Хурейраны (р.гъ.) сёзлерини юсю бла келген хадислени биринде айтылады:
«Бир джолда Файгъамбар (гъ.с.) къычырыб айтхан эди:
«Аллах бла ант этеме, ийнанмайды, Аллах бла ант этеме ийнанмайды (ийманы джокъду)! – деб. (Анга) соргъандыла: «Ким ийнанмайды, эй, Аллахны Келечиси?» «Аны огъурсузлугъундан, аны хыянатындан хоншусу къутулалмай тургъан адам».
(Бухари, Муслим)
Бу хадисни Муслимден келген версиясында былай хапарланады:
«Джандетге кирлик тюлдю, аны огъурсузлугъундан, аны хыянатындан хоншусу къутулалмай тургъан адам», – деб.
Хоншугъа иги болуу, аны бла ариу халда, джарашыулу туруу – ол Аллахны разылыгъына джол салыуду. Ол халны къурагъан быллай затладыла. Ала тынч, алай а бек керекли ишледиле:
– дауурунгу хоншунга эшитдирмей, аны джунчутмай, солургъа чырмау болмай туруу;
– къууанчынгы аны бла юлешиу, ашынгдан хоншулукъ джибериу;
– бир къыйнлыгъы болгъан сагъатда анга болушуу;
– аны кемликлерин джашырыу;
– сёзюнгю салам бериуден башлау, джылы ышарыб.
Файгъамбар (гъ.с.) айтханды:
«Сизни ичигизде эм ашхы хоншусуна эм иги ким эсе, олду».
(Ат-Табарани)
Ма, энтда бир хадис. Абу Зарр деген асхабдан келеди, Файгъамбар (гъ.с.), айтханды деб:
«Эй, Абу Зарр, шорпа суу (бульон) биширген сагъатынгда, кёбюрек суу къошуб, аслам ушхууур бишир, хоншуларынга юлюш этерча бир».
(Муслим)
Ол кюнден башлаб, Абу Зарр хант биширген сагъатда хоншулагъа да джетерлей бир этиучю болгъанды. «Хоншум ач болуб тургъанлай, мен токъ болалмайма», – дегенди ол. Хоншугъа къайгъырыу Ислам динде къуру сёз бла тюл, ишинг бла да болургъа керекди. Бусагъатда сизге эшитдирген хадис аны ашхы юлгюсюн кёргюзеди. Хоншунга къайгъыр, ариу къуру бир табакъ шорпа суу бла болса да, деб юретеди динибиз.
Бир сагъыш этигиз бир мунутха хоншуланы джюреклеринде сиз къаллай ыз къойгъаныгъызгъа. Ала сизни сагъыннган сагъатда аланы кёллери джарыгъанмы этеди, огъесе мыдахлыкъмы басады? Сёзюбюзню аллында сагъыннганыбызча, хоншу деген къуру ол юйюнгю къатында джашагъан адам тюлдю. Хоншу олду, джашауда сизни къатыгъызда болгъан, сизни бла къууанчын, бушууун да юлешген. Файгъамбар (гъ.с.) алай юретгенди умметин. Аллах джюреклерибизге хоншугъа иги болурча, анга сакъ болуб турурча, анга керти къайгъырырча, аллай сезим салгъанды.
Хоншулукъ джашауда муслиманлыгъа салыннган борчла тынч борчлача кёрюнмесинле, джамагъат! Иги хоншу болуу – ол ийманны шартыды, Аллахха бойсунууну кёргюзген затды. Файгъамбар (гъ.с.) айтханды да «Джандетге кирлик тюлдю, хоншусуна хыянатын джетдирген, ачыуу бла хоншусун инджитген адам» деб.
Алайды да, бу дунияда тёгерегингдеги адамла бла къалай, не халда джашагъанынг ахыратынга не себеб, не чурум болады (влиять этеди). Алай демек, адамны Джандетге элтирик себеблени, Джаханимге тюшюрлюк чурумланы бириди ол. Сёз ючюн, хоншулукъда къаллай бир ашхы иш этерге болады: ачыкъ кёлюнг бла джылы саламлашыргъа, ышарыргъа, саулугъундан хапар сорургъа, къолунда джюгюн элтирге болушургъа… Алай болмай, хоншунга терс къарагъанынг бла, аны джукъгъа санамай, сансыз этиуюнг бла, сыйын тюшюрюуюнг бла къаллай бир гюнах алыргъа боллукъду. Ырджы даугъа кириб, бир-бирин инджитиб, урушуб-тюйюшюб джашагъан хоншуланы азмы кёребиз!
Къарнашла, эгечле, хар бирибиз бир джамагъатны, бир умметни бирер адамыбыз. Биз бир-бирибизни джакъламасакъ, ким джакъларыкъды, ким болушурукъду? Кесибизни ичибизде ашхылыкъны, огъурлулукъну джаймасакъ, сыйыбыз, кючюбюз-къарыуубуз да къайдан боллукъду. Дин къарнашлыкъны кючю къалай уллуду! Бир-биринге къайгъырыб, бир бош затчыкъны этсек да, Аллах джанында аны уллу багъасы болуб къалады. Файгъамбарны (гъ.с.) асхабларыны ашхы юлгюлерин эсигизге бир тюшюрюгюз. Ала, бир гырджын кесеги болса да, хоншула бла юлешгендиле, онгсузлагъа джашыртын болушхандыла, бир-бирине джюрек джылыуларын къызгъанмагъандыла. Сёз ючюн, асхабланы бири Абдурахман ибн Ауф деб болгъанды. Рысхы джюрютген, байлыгъы болгъан адам, хоншулагъа ашарыкъны-ичерикни, башха керекли затланы джашыртын бериб тургъанды. Бютюн да бек джауум джаумай, иссилик къысхан кёзюуледе. Кёбле ол адам ёлгенден сора билгендиле алагъа ким болушханын. Керти чомартлыкъ кишини сындырмай, сыйын тюшюрмей, кесинге да керексиз сый тартыргъа излемей болуша билиудю. Асхабланы ашхы юлгюлерин унутмайыкъ, джамагъат. Аланы хар атламлары бизге юлгюдю.
Къатыбызда джашагъан адамла бла дауур этерге, сёз бла, къол бла да ачытыргъа керекмиди? Ол айрылыкъгъа джетдирген, алай эсе, Аллахны чамландырыугъа, ахырат саугъасыз къалыугъа элтген джолду. Рахатлыкъны, сюймекликни, шохлукъну джайыугъа себеб болургъа кюрешейик, къарнашла, эгечле. Келигиз, бюгюн бу сыйлы кюн, бу сыйлы намаздан тургъанлай хар бирибиз кеси кесибизге борч салайыкъ – ашхы хоншу болургъа, керек сагъатда болуша билген, керек сагъатда кече билген, адамны кёлюн кёлтюре билген аллай хоншу болургъа, деб. Арбазларыбыздан къычыргъан таууш тюл, кюлген таууш эшитилсин, орамларыбызны огъурлулукъ, джюрек джылыу джарытсынла. Унутмагъыз: джалгъан айбатлыкъ, кёзбаулукъ болмай, ашхы иш этиуню сюеди Аллах. Хоншугъа теджеб этген хар ашхы ишибиз, сууаб базманыбызгъа джазылыб, джандет юйюбюзню тамал (фундамент) ташлары болсунла. Ол себебден, бусагъатда айта тургъан затларыбыз бизни халибиз, къылыгъыбыз, иннетибиз болсунла. Билесиз, Аллах адамны тюзетмейди, ол кесин тюзетиб башлагъынчы. Биз бюгюн аллай дунияда джашайбыз, кёбле хоншуларыны атларын да билмейдиле. Ислам динибиз адамланы бир-бирлеринден джакълыкъ табыб, джюрек халаллыкъ кёрюб джашаргъа чакъырады. Сыйлы Файгъамбарыбыз (гъ.с.) хадислерини биринде айтханды:
«Аллахха эмда Ахыр Кюннге ийнаннган адам хоншусуна игилик этсин, Аллахха эмда Ахыр кюннге ийнаннган адам къонагъына иги къонакъбайлыкъ этсин. Аллахха эмда Ахыр кюннге ийнаннган адам ашхы затны айтыб сёлешсин неда тынгылаб турсун».
(Муслим)
Аллах бизни хоншуларына хайырын джукъдургъанладан, бирикдире билгенледен этсин. Аллахдан тилерге къоркъмагъыз. Аллах Чомартды, Кечиучюдю, хакъ джюреги бла тиленнгенни джууабсыз къоймайды. Хар эртденигизни дууа бла башлаб, кюнюгюзюню ахырын дууа бла бошагъыз, джашауугъузну иги джанына тюрленнгенин кёрлюксюз. Дууа – ол Аллахны рахматына ачхычды, ол Аллах бла сёлешиудю, берген, ышандыргъан, не тюрлю сынамдан да тыйыншлы ётерге болушхан кючдю. Аллах Рахматлыды, кючю неге да джетишеди. Хар сёзюбюзню, хар тилегибизни эшитиб, ичибизде сагъышыбызны билиб турады.
Эй, Аллах, джюреклерибизни Сен зарлыкъдан, ачыудан, бир-бирибизни кёрюб болмаудан сакъла. Тёзюмлюлюкге, огъурлулукъгъа юрет бизни. Хоншуларыбызны джакълаучуладан, алагъа билек болуучуладан эт бизни, Йя Аллах. Рахатлыкъда, къарнашлыкъны татыуун сынаб джашарча эт бизни. Кенг рахматынг бла къараб, ахыратда барыб тохтагъан джерибиз Джандет болурча буюр. Амин!
Басмагъа ЁЗДЕНЛАНЫ Якъуб хазырлагъанды.
Къур’андан аятла, Файгъамбарны (гъ.с.) хадислери басмаланнган газетле анда-мында атылмасынла. Сакъ болугъуз, марджа!




