Айраныбыз аламгъа атланнганыны хапарын мындан алда басмалагъан эдик. Бюгюн а, окъуучуларыбызны ол бир ай чакълы бирни анда туруб, ызына халы тюрленмегенлей къайтарылгъаны бла шагъырей этерге излейбиз.

Къыркъар (август) айны 20-да сынаула ётерик джюк бла Байконурдан «Бион-М №2» биоспутник аламгъа атланнган эди. Биология материалла аламда къалай тюрленнгенлерин ачыкълар мурат бла къуралгъан, бютеу дуниягъа магъаналы сынауланы РАН-ны Медицина-биология джарсыуланы тюзетиуню хакъындан инстиутуту бла Алийланы Умар атлы Къарачай-Черкес кърал университет бирге къурагъан эдиле.
Медицина илмуланы доктору, РФ-ны махтаулу врачы, Информатизацияны халкъла арасы академиясыны академиги, адам улуну саулугъун сакълаугъа аталгъан онглу илму ишлери ючюн ООН-ну сыйлы ёчлери бла саугъаланнган, «Элита информациологов мира» деген энциклопедиягъа аты джазылгъан бютеу дуниягъа белгили профессор джердешибиз Текеланы Абюсюпню джашы Алимурат да ол биоматериаллагъа къарачай-малкъар миллетни айраны бла кефирини тамалын салгъан бюртюклени (микроорганизмы) джарашдырыб къошхан эди.
Сынауланы бардыргъан алимле 25 кюнню ичинде къыйын болумда ол биоматериалланы адамны саулугъуна джараулу шартлары сакъланнганы бла къалгъанына къарагъандыла.
«Бион-М №2» биоспутник МКС-ни орбитасындан талай кереге уллу радиациясы болгъан гелиосинхрон орбитагъа дери да чыгъарылгъанды. Алай а, бурундан да къарачай-малкъар миллетни саулугъун бегитирге себеблик этиб тургъан айранны, кефирни тамалын салгъан бюртюкле аны ючюн зыраф болмагъандыла. Энди аланы андан да теренирек тинтерикдиле. Ол тинтиулени эсеблери да къууандырсала, аламда къыйын болум организмге къалай къатылгъанын, андан къалай сакъланыргъа боллугъун ачыкъларгъа джарарыкъ амалла къураллыкъдыла. Алимле айтхандан, ол заманда поляр орбитагъа адамны джибериб кёрюрге да боллукъду.
Биринчи тинтиулени ахыр эсеблерин а РАН-ны Медицина-биология джарсыуланы тюзетиуню хакъындан институтунда Текеланы Алимурат бла РАН-ны член-корреспонденти Вячеслав Ильин сюзгендиле. Аллындан да РАН-ны Медицина-биология джарсыуланы тюзетиуню хакъындан институту бла Алийланы Умар атлы Къарачай-Черкес кърал университет бу ишге джууаблылыкъны алагъа салгъан эдиле.
Тыш къраллы корпорация кючлеб тургъанлай, къарачай-малкъар миллетни айран бла кефирге иелигин къайтарыб, аны бла да къалмай, айран бла кефирни аламгъа ашырыб, илмугъа, миллетине кертилигин кёргюзген джердешибиз бу ишин да бет джарыкълы баджарлыгъына ышанабыз. Аны терен билими, уллу фахмусу джерде къой, аламда адамланы саулукъларын сакъларгъа джарарыгъына базабыз. Адам улуну ёсюмню джолу бла элтген Алимуратха мындан ары да уллу джетишимле теджейбиз.

БАЙРАМКЪУЛЛАНЫ Зульфия.

 
{jcomments}